Με μεγάλη προσμονή υποδέχτηκε το αθηναϊκό κοινό τον πρωτοπόρο της ηλεκτρονικής μουσικής, Ζαν-Μισέλ Ζαρ, στην πολυαναμενόμενη εμφάνισή του στο Ξέφωτο του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ). Η συναυλία, που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 22 Ιουνίου 2026, εντάχθηκε στο πλαίσιο του Release Athens x SNF Nostos, προσφέροντας ένα ξεχωριστό οπτικοακουστικό θέαμα. Ο Γάλλος καλλιτέχνης, γνωστός για την εντυπωσιακή του πορεία και την καθοριστική του συμβολή στην εξέλιξη της ηλεκτρονικής σκηνής, επέστρεψε στην Ελλάδα για να μαγέψει το κοινό, το οποίο περίμενε με ανυπομονησία να ακούσει τα κλασικά του έργα.

Η επιστροφή του «μάγου» της ηλεκτρονικής μουσικής στην Αθήνα

Από νωρίς, η ατμόσφαιρα στο Ξέφωτο του ΚΠΙΣΝ ήταν ιδιαίτερα φορτισμένη. Πολλές γενιές παρευρέθηκαν, με έντονη την παρουσία εκείνων που μεγάλωσαν με τους ήχους του Ζαρ τις δεκαετίες του ’70 και του ’80. Δεν ήταν λίγοι μάλιστα όσοι έφεραν τα παιδιά τους, ώστε να μοιραστούν μαζί τους αυτή τη μοναδική εμπειρία. Ο Ζαν-Μισέλ Ζαρ, ο «μάγος των ηλεκτρονικών», έχει χαράξει ανεξίτηλα στη μνήμη του ελληνικού κοινού στιγμές όπως η μουσική επένδυση της «Οδύσσειας του Διαστήματος» (Ulysses 31) ή οι πιγκουίνοι του “Oxygène, Pt. 4”, που τον έκαναν αναπόσπαστο κομμάτι των παιδικών και εφηβικών χρόνων πολλών. Αυτή η συναυλία συνέδεσε διαφορετικές γενιές θεατών, δημιουργώντας μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν της ηλεκτρονικής μουσικής.

Ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια αποτέλεσε το «sold out» των εισιτηρίων, την ώρα που πολλοί είχαν εστιάσει αρχικά στην εμφάνιση του Ντέιβιντ Μπερν, μια κίνηση που υπογράμμισε τη διαχρονική απήχηση του Γάλλου δημιουργού. Άλλωστε, ο Ζαρ θεωρείται ο οραματιστής που έφερε την progressive μουσική στο mainstream και άνοιξε τον δρόμο για τη synth pop, το new age και την trance. Το 1976, το άλμπουμ του “Oxygène” εκτοξεύθηκε σε παγκόσμια επιτυχία, πουλώντας πάνω από 12 εκατομμύρια αντίτυπα, ένα επίτευγμα ιδιαίτερα σημαντικό για ένα έργο που ηχογραφήθηκε μάλιστα στο σπίτι του καλλιτέχνη. Καθ’ όλη τη διάρκεια της 25ετής του καριέρας, ο Ζαρ έχει πουλήσει πάνω από 85 εκατομμύρια άλμπουμ και έχει κυκλοφορήσει 22 στούντιο δίσκους.

Επίδειξη δύναμης, ήχου και εικόνας

Λίγες ώρες πριν την εμφάνιση του Ζαρ, στη σκηνή ανέβηκε ο συμπατριώτης του, Σεμπαστιάν Τελιέ, ανοίγοντας τη βραδιά με τη δική του ξεχωριστή ατμόσφαιρα. Ο Τελιέ, ντυμένος με λευκό παντελόνι και ένα μαύρο μακρυμάνικο πουκάμισο με λευκές πουά βούλες, πλαισιώθηκε από την λευκοντυμένη μπάντα του, και ξεκίνησε το σετ του με το “Sexual Sportswear”, ενώ δεν δίστασε να ανάψει τσιγάρο επί σκηνής, ενισχύοντας την εκκεντρική του εικόνα. Ο πενηντάρης Τελιέ, με το χαρακτηριστικό του χιούμορ, διατήρησε ένα προσιτό και «τρελό» προφίλ, μιλώντας συχνά στο κοινό. Μάλιστα, δεν παρέλειψε να αναφερθεί στον Ζαν-Μισέλ Ζαρ, αποκαλώντας τον “a very nice guy”.

Στο πλαίσιο της εμφάνισής του, ο Τελιέ έδειξε εμπιστοσύνη στο ρεπερτόριό του, επιλέγοντας να παίξει νωρίς το “La Ritournelle”, ενώ καθήλωσε το κοινό με λιγότερο γνωστά κομμάτια όπως το “Cochon Ville”, αποδεικνύοντας τις ικανότητές του. Κομμάτια σαν το “Thrill Of The Night” και το “Sexual Sportswear”, γεφυρώνουν επιτυχημένα τον Ζαρ με τους Daft Punk, διατηρώντας μια ειδική φινέτσα με γαλλικά διαπιστευτήρια. Ο καλλιτέχνης ολοκλήρωσε την εμφάνισή του στις 20:30, αφήνοντας πίσω του ένα ενθουσιώδες κοινό που περίμενε με αγωνία τον Ζαν-Μισέλ Ζαρ.

Λίγο μετά τις 21:45, η σκηνή βυθίστηκε στο σκοτάδι, συνοδευόμενη από ζητωκραυγές ενθουσιασμού, καθώς ακούστηκε η αντίστροφη μέτρηση στην ελληνική γλώσσα, σηματοδοτώντας την έναρξη της συναυλίας του Ζαρ. Ο ίδιος ο καλλιτέχνης καλωσόρισε το κοινό στα ελληνικά, εκφράζοντας τη χαρά του που βρίσκεται ξανά στην Αθήνα μετά από καιρό. Επίσης, αναφέρθηκε στην αγάπη του για την Τεχνητή Νοημοσύνη, συμβουλεύοντας το κοινό να μην τη φοβάται, αρκεί να θεσπίσουμε κατάλληλα όρια στην ανάπτυξή της, θέματα που είχε συζητήσει και την προηγούμενη ημέρα με την Άννα Κύνθια Μπουσδούκου στην Εθνική Λυρική Σκηνή, στο πλαίσιο των διαλόγων του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

Η εμφάνιση του Ζαρ ήταν, στην αρχή τουλάχιστον, εντυπωσιακή. Τα ενισχυμένα συνθεσάιζερ του “Oxygène 2” συνδυάστηκαν με πυκνές δεσμίδες φώτων που υψώνονταν στον αττικό ουρανό, καθώς και με μπλε λέιζερ που εκτινάσσονταν προς τον Φάρο του ΚΠΙΣΝ, δημιουργώντας ένα επιστημονικής φαντασίας θέαμα και μια αίσθηση ότι οι θεατές είχαν μεταφερθεί σε έναν άλλο, μακρινό γαλαξία. Η συναυλία του Ζαρ ήταν ένα πραγματικό υπερθέαμα, ένα φαντασμαγορικό σόου που μεταμόρφωσε τη σκηνή και το περιβάλλον σε ένα κινηματογραφικό τοπίο. Το οπτικοακουστικό κομμάτι ήταν άψογο, με την παρουσία του Ζαρ να καλύπτεται από γραφικά που έμοιαζαν να έχουν βγει από ρετρό βιντεοπαιχνίδια. Ο ήχος, επίσης, ήταν εξαιρετικός, ενισχύοντας την συνολική εμπειρία. Το σόου ήταν αρτιότατο, αν και δεν έφτασε στα επίπεδα των εμφανίσεών του στις Πυραμίδες της Αιγύπτου ή στην Απαγορευμένη Πόλη της Κίνας, όπου έχει σπάσει ρεκόρ προσέλευσης κοινού. Έχει επίσης μαγνητίσει 120.000 θεατές στην Μπρατισλάβα με το Bridge From The Future και έχει εντυπωσιάσει στην τελετή λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού.

Ωστόσο, η εντυπωσιακή οπτική εμπειρία δεν συμβάδιζε πάντοτε με την ακουστική. Μετά το “Oxygène 2”, η μουσική του Ζαρ άρχισε να αποκτά έναν πιο μοντέρνο χαρακτήρα, με έντονα beats και λοξοδρομήσεις σε βιομηχανικούς ήχους, κάτι που ορισμένοι θεώρησαν πως αλλοίωνε την αυθεντική, αναλογική ατμόσφαιρα των κλασικών του συνθέσεων. Ήταν σαν κάποιοι να πήγαιναν σε μια συναυλία δευτεροκλασάτης ηλεκτρονικής μουσικής, σαν να είχε ξεχαστεί η προσέγγιση των σπουδαίων του δίσκων.

Ο Γάλλος πρωτοπόρος, παρά την ηλικία του, παραμένει ένθερμος υποστηρικτής της τεχνολογικής προόδου, παραδίδοντας τον εαυτό του σε μια εμμονή για τα remixes που συχνά ισοπεδώνουν τις αυθεντικές συνθέσεις του. Το “Oxygène 4”, για παράδειγμα, ένα κομμάτι αγαπημένο και μελωδικό, ακούστηκε με ένα remix που θύμιζε τα beats των Astral Projection, προκαλώντας κάποιες αντιδράσεις. Πολλοί εξέφρασαν την επιθυμία να ακούσουν την αυθεντική εκδοχή του, συνοδευόμενη ίσως από την προβολή των θρυλικών πιγκουίνων, που θα μπορούσε να δημιουργήσει μια έκρηξη συναισθημάτων στο κοινό.

Ο ίδιος ο Ζαρ μπορεί να θεωρεί ότι αυτή η προσέγγιση ανανεώνει τη μουσική του και μετατρέπει την κάθε σκηνή σε ένα φουτουριστικό κλαμπ. Πράγματι, πολλοί από τους παρευρισκόμενους φάνηκε να επικροτούν αυτή την επιλογή, με κραυγές ενθουσιασμού και χορό. Όμως, η αλήθεια είναι ότι ορισμένοι αισθάνθηκαν πως ο Ζαρ έχει χάσει τον αρχικό του δρόμο, και πως τα ανακατασκευασμένα remixes απομακρύνονται από την αισθητική των πρώτων του χρόνων. Η συναυλία, παρά την οπτική αρτιότητα, άφησε κάποιους με μια αίσθηση απογοήτευσης. Ωστόσο, στιγμές όπως το “Stardust”, όπου η «κλαμπ» βιτρίνα υποχώρησε και η αρμονία αναδύθηκε, καθώς και το “Équinoxe 4”, το οποίο παρέμεινε ανέγγιχτο, υπενθύμισαν σε όλους την αξία των κλασικών του συνθέσεων. Το “Équinoxe 4”, σχεδόν μισό αιώνα μετά τη δημιουργία του, εξακολουθεί να ακούγεται φρέσκο και διαχρονικό, αποδεικνύοντας την ουσία της μουσικής του Ζαρ στις πιο δημιουργικές του μέρες.