Μεγάλες αλλαγές βιώνει το γυναικείο σώμα στην εμμηνόπαυση, με τον εγκέφαλο να είναι ένα από τα όργανα που επηρεάζονται. Νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ έδειξε πως ορισμένες από αυτές τις αλλαγές μοιάζουν με εκείνες που παρατηρούνται σε άτομα με άνοια.

Εμμηνόπαυση και εγκέφαλος: Τι δείχνει η έρευνα

Επιστήμονες από το Κέιμπριτζ εξέτασαν πώς η εμμηνόπαυση και η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (ΘΟΥ) επηρεάζουν την ψυχική υγεία, τη γνωστική λειτουργία και τη δομή του εγκεφάλου στις γυναίκες. Χρησιμοποίησαν δεδομένα από σχεδόν 125.000 γυναίκες, που συμμετείχαν στη βρετανική βιοτράπεζα (UK Biobank), για να δουν αν η εμμηνόπαυση συνδέεται με απώλεια φαιάς ουσίας.

Οι σαρώσεις έδειξαν ότι συγκεκριμένα τμήματα του εγκεφάλου ήταν μικρότερα σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, σε σύγκριση με εκείνες πριν την εμμηνόπαυση. Οι μικρότεροι όγκοι καταγράφηκαν στην ομάδα που λάμβανε ΘΟΥ.

Οι ερευνητές παρατήρησαν αλλαγές στον ιππόκαμπο, στον ενδορινικό φλοιό και στον πρόσθιο φλοιό του προσαγωγίου (ACC). Όλες αυτές οι περιοχές είναι σημαντικές για τη μνήμη, τη ρύθμιση των συναισθημάτων και την προσοχή. Επηρεάζονται επίσης από τη νόσο Αλτσχάιμερ, την πιο κοινή αιτία άνοιας.

«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η εμμηνόπαυση συνδέεται με δυσμενείς επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και μείωση του όγκου της φαιάς ουσίας σε βασικές περιοχές του εγκεφάλου», αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης. «Η χρήση ΘΟΥ δεν φαίνεται να μετριάζει αυτές τις επιπτώσεις και μπορεί να σχετίζεται με πιο έντονες προκλήσεις ψυχικής υγείας, πιθανώς λόγω υποκείμενων διαφορών στη βάση».

Προσθέτουν πως «αυτά τα αποτελέσματα έχουν σημαντικές επιπτώσεις για την κατανόηση των νευροβιολογικών επιδράσεων της ΘΟΥ και υπογραμμίζουν την ανεκπλήρωτη ανάγκη αντιμετώπισης των προβλημάτων ψυχικής υγείας κατά την εμμηνόπαυση».

Σύνδεση εμμηνόπαυσης και άνοιας: Προσοχή στις ερμηνείες

Αν κάποιος διαβάσει μόνο τους τίτλους, μπορεί να πιστέψει ότι η έρευνα δείχνει πως η λήψη ΘΟΥ αυξάνει τον κίνδυνο προβλημάτων ψυχικής υγείας μετά την εμμηνόπαυση και την απώλεια φαιάς ουσίας, που συνδέεται με την άνοια. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτό δεν ισχύει.

Η έρευνα δεν έλαβε υπόψη τους τύπους ΘΟΥ που λάμβαναν οι γυναίκες. Πολλές από τις γυναίκες που χρησιμοποιούσαν ΘΟΥ ανέφεραν ότι είχαν προβλήματα ψυχικής υγείας πριν ξεκινήσουν τη φαρμακευτική αγωγή.

Η Dr. Mary Jane Minkin, γυναικολόγος και επικεφαλής ιατρικός διευθυντής στο Madame Ovary, δήλωσε στο Woman&Home: «Αυτή η μελέτη δεν έχει αρκετά στοιχεία για να δείξει ότι η ΘΟΥ επηρέασε οτιδήποτε, πραγματικά».

«Έδειξε ότι οι γυναίκες που χρησιμοποιούσαν ΘΟΥ ανέφεραν μεγαλύτερες προκλήσεις ψυχικής υγείας από τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που δεν χρησιμοποιούσαν ΘΟΥ. Έδειξε επίσης ότι οι όγκοι της φαιάς ουσίας είναι μικρότεροι στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες σε σύγκριση με τις προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, με τους χαμηλότερους όγκους να παρατηρούνται στην ομάδα ΘΟΥ».

«Αυτή είναι μια συσχέτιση και μπορεί να εξηγηθεί εν μέρει από αναλύσεις που έδειξαν υψηλότερα επίπεδα προϋπάρχοντων συμπτωμάτων ψυχικής υγείας σε γυναίκες στις οποίες συνταγογραφείται ΘΟΥ», συμπλήρωσε.

Γυναίκες με προϋπάρχοντα συμπτώματα ψυχικής υγείας μπορεί να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για μεγαλύτερες προκλήσεις ψυχικής υγείας στην εμμηνόπαυση. Αυτό θα τις έκανε πιο πιθανό να αναζητήσουν θεραπεία και τελικά να τους συνταγογραφηθεί ΘΟΥ. Είναι επίσης πιθανό η φαιά ουσία να μειώνεται γενικά στην εμμηνόπαυση, και εκείνες με πιο έντονες προκλήσεις ψυχικής υγείας να έχουν περισσότερες διαφορές στον εγκέφαλο λόγω της υποκείμενης βασικής τους διαφοράς.

Τα οφέλη της ΘΟΥ

Αν ήδη λαμβάνετε ΘΟΥ ή πιστεύετε ότι μπορεί να σας βοηθήσει με τα συμπτώματά σας, και έχετε μιλήσει με έναν γιατρό που είναι πρόθυμος να σας τη συνταγογραφήσει, δεν υπάρχει λόγος να τη σταματήσετε με βάση αυτή τη μελέτη.

«Τα οφέλη της ΘΟΥ είναι καλά τεκμηριωμένα», λέει η Dr. Chambers. «Παρέχει αποτελεσματική ανακούφιση από τα αγγειοκινητικά συμπτώματα, μειώνει τα οστεοπορωτικά κατάγματα και αντιμετωπίζει το ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης. Τα στοιχεία αυτής της μελέτης δεν επαρκούν για να υποστηρίξουν την ανάγκη να “ισορροπηθεί” η διαχείριση των συμπτωμάτων με οποιαδήποτε επιδείνωση της κατάστασης της ψυχικής υγείας ή του όγκου της φαιάς ουσίας».

Η γενική προσέγγιση στη ΘΟΥ, ωστόσο, είναι μια πολύ εξατομικευμένη ισορροπία κινδύνων και οφελών με συντηρητικές πρακτικές δοσολογίας και συχνή επανεκτίμηση. Αυτό θα πρέπει να είναι το πρότυπο, γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό να επισκεφθείτε έναν πάροχο που είναι καλά ενημερωμένος για τους κινδύνους, τα οφέλη και τις οδηγίες διαχείρισης της ΘΟΥ.

Ορμόνες και άνοια

«Η εμμηνόπαυση και τα χαμηλά επίπεδα ορμονών είναι βασικοί παράγοντες κινδύνου για την άνοια, και τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης μπορεί να μπερδέψουν τους ανθρώπους αν δεν ερμηνευτούν σωστά», συμφωνεί η Dr. Louise Newson, ειδικός στην εμμηνόπαυση.

«Υπάρχουν ισχυρά στοιχεία ότι οι γυναίκες που λαμβάνουν βιοπανομοιότυπες ορμόνες μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο άνοιας, και αυτό δεν πρέπει να αγνοηθεί», είπε. «Πολλές γυναίκες, ειδικά στο παρελθόν, λάμβαναν συνθετικούς τύπους τόσο οιστρογόνων όσο και προγεστερόνης, οι οποίοι μπορούν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου. Αυτές οι συνθετικές ορμόνες έχουν πολύ διαφορετικές βιολογικές επιδράσεις στον εγκέφαλο σε σύγκριση με τις φυσικές μας ορμόνες – προγεστερόνη, οιστραδιόλη και τεστοστερόνη – οι οποίες παράγονται στην πραγματικότητα στον εγκέφαλό μας και έχουν πολλές σημαντικές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης της γνωστικής λειτουργίας και της μνήμης».

Πιστεύεται ότι τα οιστρογόνα μπορούν να προστατεύσουν τον εγκέφαλο από τις βλαβερές επιδράσεις της πρωτεΐνης αμυλοειδούς-β, η οποία συσσωρεύεται όταν υπάρχει άνοια και προκαλεί θάνατο ή βλάβη των εγκεφαλικών κυττάρων.

Το Alzheimer’s Research UK αναφέρει ότι οι γυναίκες αποτελούν περίπου το 65% των ατόμων που πάσχουν από άνοια στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ενώ οι λόγοι για αυτό δεν είναι σαφείς, η έρευνα εξετάζει αν η πτώση των οιστρογόνων κατά την εμμηνόπαυση είναι ένας παράγοντας που συμβάλλει, ειδικά καθώς η νόσος Αλτσχάιμερ είναι πιο συχνή στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.

Μερικοί βασικοί τρόποι για να μειώσετε τον κίνδυνο άνοιας περιλαμβάνουν τη σωματική δραστηριότητα, τη μη κατανάλωση καπνού, τον περιορισμό του αλκοόλ και την καλή διατροφή για τη διατήρηση υγιών επιπέδων χοληστερόλης και αρτηριακής πίεσης.

Όσον αφορά τη ΘΟΥ, αξίζει να θυμόμαστε ότι για πολλές γυναίκες, τα οφέλη της λήψης της υπερτερούν των κινδύνων. Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βοηθήσει με συμπτώματα όπως αϋπνία, εξάψεις, εναλλαγές διάθεσης και κολπική ξηρότητα. Μπορεί επίσης να μειώσει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης αυξάνοντας τα επίπεδα οιστρογόνων, τα οποία θα προστατεύσουν τα οστά και τους μύες σας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Όπως πάντα, μιλήστε με τον γιατρό σας αν έχετε οποιεσδήποτε ερωτήσεις ή ανησυχίες.